Yeniçeri Ocağı Hakkında Bilinmeyenler

Yeniçeri, Hristiyan Avrupalı çocuklarından devşirme aşamaları ile yetiştirilen askerlere verilen genel bir isimdir. Çeri Türkçe’de “asker” manasına gelir. Yeniçeri ise kabaca yeni asker anlamı taşır. Dönemin ünlü hükümdarı I. Murat’ın ikinci adamı ve veziri Çandarlı Hayrettin Paşa’nın yardımlarıyla tesis ettiği bu sistem de, devlet kendisine bağlı Hristiyan halkından ve bazen eline düşen harp esirlerinden bazı çocuklara el koymaktaydı. İlk zamanlarında Acemi Oğlanı adı verilen bu çocuklar, önce bir tür köylü ailesinin yanına verilirdi. Orada Türkçe öğreniyor, İslam dinini öğrenerek örf ve adetlere göre zamana yayılarak yetiştiriliyordu. Devşirilir devşirilmez sünnet edilip, kendilerine bir Müslüman adı veriliyordu. Devam eden ve uygun görülen zamanlarda ise söz konusu acemi oğlanların kışlalarda askeri eğitimleri başlıyordu. İlk yıllarındaki kurallara göre emekli oluncaya kadar evlenmeleri, şehirde bulunmaları yasaktı. Kışlalar yaşam alanlarıydı. Kabiliyet gösteren yeniçeriler subay ve general dahi olabilirlerdi. İç örgüt yapısı bakımından sekbanlar, cemaat ortaları ve ağa bölükleri olarak üç kısıma ayrılmaktaydı. İlk kurulma tarihi olarak 1324 verilebilir.

Başlangıçta yani düzenleri bozulmadan önce Yeniçeri’ler 1000 kişiyi geçmezken Kanuni Sultan Süleyman idaresinde 12 bin, III. Mehmed yıllarında ise 45 bin kişiye ulaşmıştır. 17. yüzyıl ortalarında mali tedbirler nedeniyle yarı yarıya sayıları azaltıldığı halde 18. yüzyıl başında 70 bin, ortalarında 80 bine çıkmış, III. Selim döneminde 110 bine, son olarak II. Mahmud idaresinde de 140 bin kişiye ulaşmıştır. Yeniçeri komutanlarına “Ağa” denilirdi. Yeniçerilerin Bektaşi tarikatine girmesi çok yaygın bir gelenekti. Büyük sancağın beyaz rengi, ocağın sünni olduğuna işaret etmekteydi.

Yeniçeriler diğer kapıkulu zabitleri ve askerleri gibi sürekli olarak görev yaparak devletten aylık alırlardı. Üç ayda bir ödenen ve ulufe denilen bu meşhur aylıklara ek olarak her padişahın tahta oturduğunda cülus bahşişi adıyla yeniçerilere para dağıtması da bir önemli gelenekti. Yeniçerilerin büyük bir kısmı başkent İstanbul’daki Etmeydanı ve Şehzadebaşı kışlalarında yaşarlardı. Bir kısmı da sınırlardaki kalelerde vazifeliydi. 15.16. yüzyıllarda yeniçerilerin nikahlanmaları ve askerlikten başka vazifelerle ilgilenmesi yasaklanmıştı. Fakat sonraları, seferlerin git gide azalması, disiplinin kaybı ve evlenme yasağının neredeyse kaldırılmasıyla yeniçeriler para getirecek başka işlerle ilgilenmişler, özellikle İstanbul’da esnafa karşı zorbaca hareketlerde bulunmuşlardı. Yeniçerilerin zaman içinde artması devlet üzerine ağır bir mali yük getirmiş ve bunun sonucunda gelirlerini vaktinde alamayan yeniçeriler çıkardıkları çeşitli ayaklanmalarla toplum düzenini büyük ölçüde zedelemişlerdi. 

Bu disiplinsizlik öyle bir noktaya ulaşmıştır ki yeniçeriler sırf culus bahşişi alabilmek için padişah değiştirmeye bile kalkışmışlardır. Özet ifadeyle “Ocak devlet içindir” ilkesi “Devlet ocak içindir” haline dönüşmüştür.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir